Επικαιρότητα

Πώς ο δείκτης Jaccard βοήθησε την ΑΑΔΕ να χαρτογραφήσει το κύκλωμα «αχυρανθρώπων» στη Θεσσαλονίκη

Επικαιρότητα

Πώς ο δείκτης Jaccard βοήθησε την ΑΑΔΕ να χαρτογραφήσει το κύκλωμα «αχυρανθρώπων» στη Θεσσαλονίκη

Ένα ψηφιακό εργαλείο ανάλυσης κινδύνου, βασισμένο στον μαθηματικό δείκτη ομοιότητας Jaccard, αξιοποιεί η ΑΑΔΕ για να εντοπίζει συνδέσεις ανάμεσα σε επιχειρήσεις και πρόσωπα. Στην υπόθεση της Θεσσαλονίκης, η μέθοδος βοήθησε τους ελεγκτές να χαρτογραφήσουν ένα δίκτυο 380 επιχειρήσεων και 205 προσώπων, με οφειλές ύψους 43 εκατ. ευρώ.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρέθηκαν επιχειρήσεις που εμφανίζονταν ως χωριστές εγγραφές, αλλά παρουσίαζαν επαναλαμβανόμενες συνδέσεις μέσω των προσώπων που συμμετείχαν σε αυτές. Η ανάλυση έδωσε στους ελεγκτές τη δυνατότητα να εξετάσουν από κοινού διαφορετικά ΑΦΜ και να διερευνήσουν αν πίσω από διαδοχικά εταιρικά σχήματα υπήρχαν τα ίδια πρόσωπα.

Πώς λειτουργεί ο δείκτης στην πράξη

Ο δείκτης Jaccard συγκρίνει δύο σύνολα στοιχείων. Διαιρεί τον αριθμό των κοινών στοιχείων με τον συνολικό αριθμό των διαφορετικών στοιχείων των δύο συνόλων. Όσο πιο κοντά στη μονάδα βρίσκεται το αποτέλεσμα, τόσο μεγαλύτερη είναι η επικάλυψη. Στη συγκεκριμένη εφαρμογή, η σύγκριση γίνεται ανάμεσα σε δύο πρόσωπα, με βάση τις επιχειρήσεις στις οποίες εμφανίζονται.

• Σύγκριση φυσικών προσώπων. Οι ελεγκτές εξετάζουν σε ποιες επιχειρήσεις εμφανίζεται κάθε πρόσωπο και πόσες από αυτές έχει κοινές με ένα άλλο πρόσωπο. Η επανάληψη συμμετοχών σε διαφορετικά εταιρικά σχήματα δίνει μια πρώτη εικόνα για τις μεταξύ τους συνδέσεις.

• Διασταύρωση εταιρικών στοιχείων. Κοινά στοιχεία μητρώου, όπως μια επαγγελματική έδρα ή στοιχεία επικοινωνίας, μπορούν να δώσουν πρόσθετες ενδείξεις που αξίζει να εξεταστούν. Η σημασία τους κρίνεται στο πλαίσιο του ελέγχου, μαζί με τα υπόλοιπα ευρήματα.

• Ανάλυση εμπορικών σχέσεων. Αν μια νέα εταιρεία εξυπηρετεί πελάτες μιας επιχείρησης που μόλις διέκοψε τη δραστηριότητά της αφήνοντας οφειλές, η επικάλυψη αποτελεί αφετηρία για περαιτέρω έλεγχο. Το παράδειγμα δείχνει πώς μια ομοιότητα στα δεδομένα μπορεί να βοηθήσει τους ελεγκτές να εξετάσουν αν υπάρχει συνέχεια ανάμεσα σε δύο επιχειρήσεις.

Από τους «κρίκους» στις αλυσίδες του κυκλώματος

Αν δύο πρόσωπα εμφανίζονται σε 15 επιχειρήσεις το καθένα και έχουν 10 κοινές, τότε συμμετέχουν συνολικά σε 20 διαφορετικές επιχειρήσεις. Ο δείκτης ομοιότητάς τους είναι 10 προς 20, δηλαδή 0,5 ή 50%.
Κάθε ζευγάρι που ξεπερνά το όριο ομοιότητας σχηματίζει έναν «κρίκο». Αν ο Α συνδέεται με τον Β και ο Β με τον Γ, τα τρία πρόσωπα εμφανίζονται στην ίδια ομάδα. Η σύνδεση του Α με τον Γ σε αυτή την περίπτωση είναι έμμεση, μέσω του Β. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιμέρους συσχετίσεις συνθέτουν έναν χάρτη του δικτύου.

Με δείκτη Jaccard πάνω από 5%, εντοπίστηκαν 719 συνδέσεις μεταξύ 369 ΑΦΜ, τα οποία σχημάτισαν 29 ομάδες. Η μεγαλύτερη περιλάμβανε 262 ΑΦΜ.

Με δείκτη Jaccard πάνω από 10%, εντοπίστηκαν 504 συνδέσεις μεταξύ 330 ΑΦΜ, σε 60 ομάδες. Η μεγαλύτερη περιλάμβανε 34 ΑΦΜ.

Με δείκτη Jaccard πάνω από 20%, εντοπίστηκαν 358 συνδέσεις μεταξύ 270 ΑΦΜ, σε 77 ομάδες. Η μεγαλύτερη περιλάμβανε 13 ΑΦΜ.

Όσο αυξάνεται το όριο ομοιότητας, οι πιο χαλαρές συνδέσεις μένουν εκτός και οι μεγάλες ομάδες χωρίζονται σε μικρότερες. Έτσι, οι ελεγκτές μπορούν να εξετάσουν τόσο την ευρύτερη εικόνα του δικτύου όσο και τις ομάδες προσώπων με μεγαλύτερη επικάλυψη στις εταιρικές συμμετοχές τους.

Τι αλλάζει στους φορολογικούς ελέγχους

• Εντοπισμός επαναλαμβανόμενων μοτίβων. Η σύγκριση πολλών ΑΦΜ επιτρέπει στους ελεγκτές να βλέπουν πού επανεμφανίζονται τα ίδια πρόσωπα και σε ποιες ομάδες επιχειρήσεων συγκεντρώνονται οι περισσότερες συνδέσεις.

• Πιο στοχευμένη διερεύνηση. Οι ομάδες που προκύπτουν βοηθούν τις υπηρεσίες να ιεραρχήσουν τις υποθέσεις. Μια υψηλή τιμή Jaccard μετρά την επικάλυψη των εταιρικών συμμετοχών. Το αν αυτή συνδέεται με παράβαση κρίνεται από τα ευρήματα του φορολογικού ελέγχου.

• Έλεγχος των εταιρειών ως δικτύου. Όταν πολλά ΑΦΜ εμφανίζουν κοινές συμμετοχές, οι ελεγκτές μπορούν να τα εξετάσουν στο ίδιο πλαίσιο και να αναζητήσουν στοιχεία για το ποιος διαχειριζόταν τις επιχειρήσεις και πώς αυτές συνδέονταν μεταξύ τους.

Το δίκτυο των 380 επιχειρήσεων, 205 προσώπων και 43 εκατ. ευρώ είναι το σκέλος που φωτίζει η ανάλυση με τον Jaccard. Για την ευρύτερη επιχείρηση «Αχυράνθρωποι», η ΑΑΔΕ είχε ανακοινώσει ότι χρησιμοποιήθηκαν 4.200 ΑΦΜ μέσα σε τρία χρόνια, με οφειλές άνω των 203 εκατ. ευρώ προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ και 18 συλλήψεις.

You may also like