Στα ανοιχτά της Κρήτης κινείται το γαλλικό ερευνητικό πλοίο, με την Αθήνα να ακυρώνει με δική της αγγελία την τουρκική NAVTEX και την κυβέρνηση να μιλά για «ήρεμα νερά».
Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo άφησε το λιμάνι του Ηρακλείου το απόγευμα της Τρίτης 10 Νοεμβρίου και ξεκίνησε τη διαδικασία των ερευνών βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου. Λίγες ώρες αργότερα η Άγκυρα εξέδωσε δική της NAVTEX για την ίδια περιοχή και η Αθήνα απάντησε με αντι-NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου, που χαρακτηρίζει την τουρκική αγγελία άκυρη και ανυπόστατη.
Η κυβέρνηση κρατά χαμηλούς τόνους, χωρίς να μετακινείται από τη θέση ότι άδεια για τις έρευνες έδωσαν μόνο η Ελλάδα και η Κύπρος. Το κρίσιμο σημείο αναμένεται προς το τέλος της εβδομάδας, όταν το πλοίο θα βγει στα διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου.
Ο απόπλους και τα επόμενα βήματα
Τον απόπλου επιβεβαίωσαν με κοινή ανακοίνωση η Great Sea Interconnector Α.Ε. και ο ΑΔΜΗΕ. Το πλοίο αναχώρησε μετά τις 18:00 και, πριν κατευθυνθεί στην περιοχή των ερευνών, πραγματοποιεί δοκιμές βαθμονόμησης των αισθητήρων και των συστημάτων μέτρησης μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα.
Η ανακοίνωση των δύο εταιρειών έκανε λόγο για δοκιμές διάρκειας περίπου 24 ωρών, ενώ νεότερες πληροφορίες ανεβάζουν τη φάση αυτή στις 48 ώρες. Στη συνέχεια το Abeille Marengo θα στραφεί ανατολικά, προς τη θαλάσσια ζώνη όπου θα χαραχθεί η διαδρομή του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Οι εργασίες γίνονται με βάση τις NAVTEX που έχουν εκδώσει οι ελληνικές και οι κυπριακές αρχές, σε συντονισμό με τις ελληνικές ναυτικές και στρατιωτικές υπηρεσίες. Στην περιοχή αυτή η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις επικαλούμενη το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ενώ νωπό παραμένει το προηγούμενο της Κάσου το καλοκαίρι του 2024.
Η αντι-NAVTEX της Αθήνας
Η τουρκική αγγελία (FA76-1127/26) εκδόθηκε αφού το πλοίο είχε ήδη αποπλεύσει, με την Άγκυρα να υποστηρίζει ότι έδωσε τη «συγκατάθεσή» της για τις έρευνες. Η ελληνική απάντηση ήρθε το ίδιο βράδυ από τον σταθμό NAVTEX Ηρακλείου και επιβεβαιώνει την ισχύ της αρχικής ελληνικής αγγελίας HA15-1411/26.
Το ελληνικό κείμενο στηρίζεται σε τρία επιχειρήματα:
• Σημαντικό τμήμα των γραμμών έρευνας βρίσκεται εντός ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, βάσει του διεθνούς δικαίου και του νόμου 4001/2011.
• Οι εργασίες στα ελληνικά ύδατα καλύπτονται από τρεις ελληνικές άδειες, του Ιουνίου 2024, του Φεβρουαρίου 2026 και της 6ης Νοεμβρίου 2026.
• Στη συγκεκριμένη περιοχή αποκλειστική αρμοδιότητα για την έκδοση NAVTEX έχει ο σταθμός Ηρακλείου.
Με αυτά τα δεδομένα η Αθήνα κηρύσσει την τουρκική αγγελία «null and void» και δηλώνει ότι σε ισχύ είναι μόνο η δική της. Η αντι-NAVTEX αναφέρεται στις δύο γραμμές έρευνας που περιγράφει η τουρκική αγγελία στην Ανατολική Μεσόγειο, από τα ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου με κατεύθυνση νοτιοανατολικά προς την Κύπρο, και ισχύει έως τις 20 Μαρτίου 2027.
Μητσοτάκης: Ευρωπαϊκό έργο, όχι νομικό προηγούμενο
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε το καλώδιο ως ευρωπαϊκό έργο με ισχυρή γαλλική παρουσία και όχι ως αμιγώς ελληνοκυπριακή υπόθεση. Εκτίμησε ότι δεν θα υπάρξει κλιμάκωση, διευκρινίζοντας πάντως ότι η Ελλάδα είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενο.
Για την ενημέρωση που έκανε το Παρίσι προς την Τουρκία και την Αίγυπτο, ο πρωθυπουργός απάντησε ότι δεν αποτελεί αίτημα αδειοδότησης και δεν δημιουργεί νομικό προηγούμενο. Η αδειοδότηση, όπως είπε, ανήκει αποκλειστικά στην Αθήνα και τη Λευκωσία.
Αιχμές άφησε και προς την αντιπολίτευση, λέγοντας ότι ορισμένοι δεν θέλουν να προχωρήσει το έργο ή περιμένουν μια κρίση. Υπενθύμισε ότι τα κόμματα ενημερώνονται από τον υπουργό Εξωτερικών σε κλειστές συνεδριάσεις της Βουλής.
Μαρινάκης: «Τα νερά είναι ήρεμα»
Στην ίδια γραμμή, η κυβέρνηση δεν αποδίδει καμία σημασία στην τουρκική NAVTEX. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας στο Action24, σημείωσε ότι η Άγκυρα κινήθηκε αφού είχαν δημοσιοποιηθεί τα στοιχεία και το πλοίο είχε ήδη ξεκινήσει, και ότι η αγγελία της δεν κάνει πουθενά λόγο για έκδοση άδειας.
Ο κ. Μαρινάκης επέμεινε ότι άδεια ζητήθηκε μόνο από την Ελλάδα και την Κύπρο, κάτι που αναφέρει και η ίδια η εταιρεία του έργου. Πρόσθεσε ότι η χώρα σέβεται το Διεθνές Δίκαιο και ότι «τα νερά είναι ήρεμα».
Τα ανοιχτά ερωτήματα
Δύο ζητήματα μένουν ανοιχτά όσο το πλοίο πλησιάζει στα διεθνή ύδατα. Το πρώτο είναι αν η Άγκυρα θα δώσει στη δημοσιότητα τη γαλλική διακοίνωση, για να στηρίξει τον ισχυρισμό περί «συγκατάθεσης». Το δεύτερο είναι αν η Τουρκία θα μείνει στις NAVTEX και τις ανακοινώσεις ή θα επιχειρήσει παρουσία στο πεδίο.
Το περιεχόμενο της γαλλικής διακοίνωσης έχει μπει και στην εσωτερική αντιπαράθεση, με τον Νίκο Ανδρουλάκη να ζητά εξηγήσεις από την κυβέρνηση και κόμματα της αντιπολίτευσης να ζητούν ενημέρωση στη Βουλή. Νέα τουρκική ναυτική αγγελία δεν αποκλείεται τις επόμενες ημέρες.
